Στωικός Φιλόσοφος Επίκτητος :
(50 μ.Χ -138 μ.Χ)
Ο Στωικισμός είναι φιλοσοφική σχολή των Ελληνιστικών και Ρωμαϊκών χρόνων. Ο Επίκτητος έζησε δύσκολη ζωή, η οποία επηρέασε καθοριστικά τη διδασκαλία του. Γεννήθηκε δούλος στην Φρυγία, ενώ γνωρίζουμε επίσης ότι κατέστη ανάπηρος από το ένα πόδι εξαιτίας της βάναυσης συμπεριφοράς του κυρίου του. Στη Ρώμη μαθητεύει κοντά στον στωικό φιλόσοφο Μουσώνιου Ρούφο και αργότερα, ως ελεύθερος, αρχίζει να διδάσκει και ο ίδιος, έως το 94 μ.Χ όπου αναγκάζεται να εγκαταλείψει την πόλη, λόγω του διατάγματος του Δομιτιανού που εξόριζε τους φιλοσόφους από τη Ρώμη. Ο ίδιος δεν άφησε γραπτό λόγο όπως και ο Σωκράτης.
Στόχος της στωικής φιλοσοφίας ήταν να μάθουν τον άνθρωπο πως να ζει σύμφωνα με τη Φύση του και να έχουν ως τελικό στόχο τους την απόκτηση της Αρετής. Να μάθουν επίσης οι άνθρωποι ότι συγγενεύουν με το Θεό και με τα άλλα ζώα.
Πιστεύει ότι η εκπαίδευση είναι το μέσο για να κατακτήσει ο άνθρωπος την ελευθερία του. Η φιλοσοφία του Επίκτητου θεωρείται σήμερα από πολλούς ότι αποτελεί μία εναλλακτική στάση ζωής.
Κατά τον φιλόσοφο, δεν μπορεί να υπάρξει καμία προσωπική πρόοδος, ακόμη και αν κάποιος διαβάσει και κατανοήσει χιλιάδες βιβλία φιλοσοφίας ή αυτοβοήθειας. Η πραγματική πρόοδος υπάρχει μόνο όταν κάνει κτήμα του τις γνώσεις και βελτιώνει τη ζωή του, απελευθερώνει τη σκέψη του και ζει σε αρμονία με την φύση. Όταν δηλαδή περνά στην έμπρακτη αξιοποίηση των γνώσεων προς όφελος τόσο του εαυτού του όσο και του κοινωνικού συνόλου.
Γενικότερα, θα μπορούσαμε να πούμε ότι κανένας λαός δεν μπορεί να προοδεύσει, επειδή απλά ντύνεται, μιλά, συμπεριφέρεται και αντιγράφει τι κάνουν οι άλλοι λαοί. Πρόοδος υπάρχει μόνο όταν ο λαός αφομοιώνει δημιουργικά στοιχεία άλλων πολιτισμών, δεν αλλοιώνει τη φυσιογνωμία του και την παράδοσή του και δημιουργεί τη δική του ξεχωριστή ταυτότητα.
Αυτό που διδάσκει ο Επίκτητος είναι, να αξιοποιήσουμε όλα τα θεϊκά δώρα που έχουμε και τις ικανότητές μας, όπως : Μεγαλοψυχία, Γενναιότητα, Υπομονή, Ηθική, και να στρέψουμε την προσοχή μας στην κατανόηση αυτών των ικανοτήτων μας. Όλα αυτά είναι εφόδια και ευκαιρίες που συμβάλουν στο να διακριθούμε.
Αντί λοιπόν να κάθετε ο καθένας να κλαίει και να θρηνεί να κοιτάξει μέσα του και να αναγνωρίσει όλες τις ικανότητές του απαλλαγμένος από καταναγκασμούς και να αναγνωρίσει ότι τα πάντα εξαρτώνται από εμάς τους ίδιους.
Κατά τον Επίκτητο Πρόοδος υπάρχει αν, κάποιος από εσάς, απομακρύνθηκε από τα εξωτερικά πράγματα και έχει στρέψει την προσοχή και την θέλησή του στην καλλιέργεια και στην τελειοποίησή της, έτσι ώστε να την κάνει αρμονική με τη φύση, δηλαδή υψηλή, ελεύθερη, ανεμπόδιστη, αξιόπιστη και κόσμια.
Ποτέ δεν πρέπει να σταματάμε να προσπαθούμε, απογοητευμένοι που δεν θα γίνουμε καλύτεροι από αυτούς που θαυμάζουμε. Δεν χρειάζεται να τους μιμηθούμε ούτε να τους μοιάσουμε. Η πρόοδος του κάθε ανθρώπου πορεύεται σύμφωνα με τον στόχο του. Χωρίς στόχο δεν πας πουθενά, ανεμοδέρνεσαι μέσα στο χάος χωρίς να μπορείς να ορθοποδήσεις σε αυτά που ζητά η ψυχή σου.
Μπορείς !!!!! Όλοι Μπορούμε!!!! αρκεί να έχουμε υπομονή, επιμονή, γενναιότητα, θάρρος και αποφασιστικότητα. Ο καθένας χωριστά γνωρίζει τον εαυτό του καλύτερα από τους άλλους. Πορεύσου άνθρωπέ μου δυναμικά στο μονοπάτι που σε ενώνει με την φύση και τις ηθικές σου αξίες και δεν θα χάσεις, σύντομα θα βγεις στην επιφάνεια που σου αρμόζει.
Μάθε ότι κάποια πράγματα τα εξουσιάζουμε και άλλα όχι, λέει ο Επίκτητος, και πρέπει να μάθουμε την διαφορά. Αυτά που εξουσιάζουμε, είναι η γνώμη μας, η διάθεσή μας, η επιθυμία να απολαύσουμε, η προσπάθεια να αποφύγουμε, με άλλα λόγια όσα είναι δική μας ενέργεια. Δεν εξουσιάζουμε το σώμα μας, την περιουσία μας , τις δόξες μας, τα αξιώματά μας, και όλα όσα δεν είναι της δική μας ενέργειας. Μπορούμε λοιπόν να βρούμε την ευτυχία μας όταν σταματήσουμε να ασχολούμαστε με πράγματα πέρα από τον έλεγχό μας, όπως επιθυμίες επιτυχίας ή αρρώστιας, θανάτου ή φτώχειας γιατί σίγουρα θα αποτύχουμε.
Η βάση της φιλοσοφίας του είναι η αυτογνωσία. Είναι τρόπος ζωής και όχι απλά θεωρία. Όλα τα εξωτερικά γεγονότα κανονίζονται από τη μοίρα, επομένως δεν μπορούμε να τα ελέγξουμε. Πρέπει να τα δεχόμαστε ήρεμα, χωρίς πάθη, Ωστόσο είμαστε υπεύθυνοι για τις ενέργειές μας. Όταν αρχίζουμε να ελέγχουμε τα ανεξέλεγκτα αρχίζουμε να υποφέρουμε. Αντί να προσπαθούμε να αλλάξουμε τους άλλους να δίνουμε την ενέργειά μας στην προσπάθεια να αυτοβελτιωθούμε και να κάνουμε το καθήκον μας και να ζούμε αρμονικά μέσα στη δημιουργία της φύσης με τις αρετές και τις αξίες που έχουμε επιλέξει.
Η ουσία του θεού είναι η καλοσύνη και η αγάπη, έχουμε όλα τα καλά που θα μπορούσαν να μας δοθούν
Η ζωή είναι σαν μια γιορτή. Αν συνειδητοποιήσουμε ότι η ζωή μας είναι σαν γιορτή, κανονισμένη προς όφελός μας από τον Θεό, θα πρέπει να ζούμε με χαρά και να μη λυγίζουμε από τις δυσκολίες αλλά να βλέπουμε την μεγαλύτερη εικόνα.
Ο ρόλος που παίζουμε στο θεατρικό έργο που λέγεται ζωή, κανονίζει και ποιες πράξεις είναι κατάλληλες για μας. Πρέπει να δεχόμαστε την μοίρα μας, όποια και αν είναι, αφού δεν επιλέγουμε τον ρόλο μας. Να θυμάσαι ότι είσαι ένα ηθοποιός του οποίου ο χαρακτήρας έχει αποφασιστεί από τον συγγραφέα, είτε αυτός είναι μικρός , είτε είναι μεγάλος. Εσύ φρόντισε να παίξεις το ρόλο που σου δόθηκε όσο καλύτερα μπορείς.
Θυμήσου πάντα να λες : “Θεέ μου δώσε μου τη δύναμη να αλλάξω αυτά που μπορώ, την υπομονή να αντέξω αυτά που δεν μπορώ, και την σοφία για να γνωρίζω την διαφορά μεταξύ τους”
Μερικά από τα αποφθέγματα του Επίκτητου :
“Σοφός είναι εκείνoς που δεν στενοχωριέται για όσα δεν έχει, αλλά χαίρεται για όσα έχει”
“Το κλειδί είναι να κάνεις παρέα μόνο με ανθρώπους που σε ανεβάζουν, που παρουσία τους αναδεiκνύει τον καλύτερό σου εαυτό”
“Πρώτα πείτε στον εαυτό σας τι θα θέλατε να είστε – και μετά κάντε αυτό που πρέπει να κάνετε”
